Łężany: Przewodnik po Zabytkowej Wsi Warmii i Mazur

Łężany to niewielka wieś na pograniczu Warmii i Mazur, która kryje w sobie niezwykłe dziedzictwo architektoniczne. Położona zaledwie dziewięć kilometrów od historycznego Reszla, miejscowość przyciąga odwiedzających przepięknym zespołem pałacowo-parkowym.

Historia tej wsi sięga XIV wieku. Jednak to właśnie wczesny XX wiek przyniósł Łężanom wyjątkową rezydencję. Pałac wybudowany w latach 1909-1911 zachował się w doskonałym stanie.

Dzisiaj Łężany stanowią fascynujące połączenie historii, architektury i przyrody. Oferują wyjątkową możliwość poznania dawnego życia pruskiej arystokracji na Warmii.

Łężany: Historia i Pochodzenie Wsi

Łężany zostały założone w 1359 roku. Pierwszym właścicielem wsi był Fabian z rodziny Merkelingerode. On przyjął nazwisko od nazwy miejscowości. Powstało tak nazwisko von Lossainen, które w polskiej wersji brzmiało Luzjański.

W 1470 roku w majątku urodził się Fabian Luzjański. Później został biskupem warmińskim. Do 1551 roku majątkiem zarządzał jego brat Jan Luzjański. To pokazuje, jak ważna była ta rodzina dla regionu.

Na przełomie XVII i XVIII wieku właścicielami Łężan było kilka rodzin. Majątek przechodził w ręce von Ölsenów, Truchses von Wetzhausen, Stanisławskich oraz Gąsiorowskich. Każda z tych rodzin pozostawiła swój ślad w historii wsi.

W 1820 roku we wsi znajdowało się zaledwie dziewięć domów. Mieszkało tu siedemdziesiąt pięć osób. Była to typowa niewielka osada rolnicza w pruskich Prusach Wschodnich.

Era Fischerów w Łężanach

Od 1885 roku właścicielem wsi został Gustav Fischer. Później majątek objął jego syn Reinhold von Fischer-Loßainen w 1910 roku. Reinhold był kontradmiralem floty i otrzymał tytuł szlachecki.

To właśnie Reinhold Fischer wybudował obecny pałac w latach 1909-1911. Nowa rezydencja miała podkreślać prestiż rodziny. Majątek w tym czasie liczył 628 hektarów i obejmował folwark w Plenowie.

Podczas II wojny światowej majątek zajęła Armia Czerwona. W tym czasie wsią zarządzała wdowa po Reinholdzie. Pałac został przejęty na potrzeby Sztabu Czerwonogwardzistów. Jednak budynek nie ucierpiał w działaniach wojennych.

Czasy Powojenne i Współczesność

Po II wojnie światowej we wsi utworzono PGR. W 1954 roku majątek z przyległymi terenami objęła Wyższa Szkoła Rolnicza w Olsztynie. Uczelnia przekształciła się później w Akademię Rolniczo-Techniczną. Obecnie to Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.

W 1955 roku pałac trafił do Funduszu Wczasów Pracowniczych. Stał się ośrodkiem wczasowym. Jednak już w 1958 roku dzięki staraniom uczelni pałac powrócił do majątku.

Obecnym właścicielem pałacu oraz całego majątku jest Uniwersytet Warmińsko-Mazurski. Na terenie majątku uczelnia utworzyła Stację Badawczo-Dydaktyczną. Zajmuje powierzchnię około 2800 hektarów na terenie dwóch gmin.

Łężany: Pałac i Jego Architektura Neobarokowa

Pałac w Łężanach został wzniesiony w latach 1909-1911 w stylu neobarokowym. Kontradmirał Reinhold Fischer wybudował go kilkadziesiąt metrów na zachód od istniejącego dworu. Rezydencja powstała na terenie malowniczego parku krajobrazowego.

Budowla wzniesiona jest na planie zbliżonym do prostokąta. Jego oś biegnie z południowego zachodu na północny wschód. Od strony północno-zachodniej pałac posiada cztery kondygnacje. Od południowo-wschodniej znajdują się trzy kondygnacje.

Reprezentacyjny podjazd do pałacu zdobi elegancki portyk. Znajduje się od strony północno-zachodniej. Na lewo od portyku naroże pałacu zdobi wielokątna wieża. Jej wnętrza stanowią część pomieszczeń odpowiednich kondygnacji.

Elementy Architektoniczne Pałacu

Przy ścianie północno-wschodniej usytuowana jest oszklona weranda. U góry zdobią ją balustrady tarasu znajdującego się nad werandą. Wejście kuchenne do pałacu znajduje się od strony południowo-wschodniej.

CZYTAJ  Gdzie na weekend w Kujawsko-Pomorskim warto się wybrać

Dalej w lewo ściana łączy się z pałacową wieżą. Wieża zakończona jest czworobocznym dachem kopułowym. Zwieńcza ją wysoka latarnia. Za wieżą przy południowo-zachodniej ścianie znajduje się czwarte wejście przez taras ogrodowy zdobiony pergolami.

Mansardowy dach pałacu osłania wielki czworokątny świetlik. Zlokalizowany jest nad klatką schodową i korytarzem najwyższej kondygnacji. Konstrukcja zapewnia naturalne doświetlenie przestrzeni wewnętrznych.

Wnętrza Pałacu w Łężanach

W pałacu zachowały się cenne elementy architektoniczne zdobiące pomieszczenia. Sufity w pomieszczeniach reprezentacyjnych pokrywają sztukaterie. Marmurowe i ceramiczne kominki dodają wnętrzom elegancji. Kafelki ceramiczne ze scenami rodzajowymi zachowały się w łazienkach i kuchni.

Dębowe boazerie i rzeźbione balustrady głównej klatki schodowej są oryginalne. W pałacu szczególne wrażenie robi sala balowa. Sala ta posiada wysokość dwóch kondygnacji. Jej okna wychodzą ponad portykiem.

W połowie wysokości sali znajduje się bogato zdobiona empora. Wychodzi z reprezentacyjnej klatki schodowej. Pałac w 1945 roku zajęty został przez Armię Czerwoną. Jednak nie ucierpiał podczas działań wojennych. To wyjątkowy przypadek w regionie.

Pałac w Łężanach przejął później Fundusz Wczasów Pracowniczych na ośrodek wypoczynkowy. Staraniem Wyższej Szkoły Rolniczej pałac powrócił w 1958 roku do majątku. Po kapitalnym remoncie zaadaptowano go na cele naukowe i konferencyjne.

Łężany: Park Krajobrazowy i Otoczenie Pałacu

Pałac w Łężanach otacza rozległy park krajobrazowy w stylu angielskim. Park został zaprojektowany tak, aby harmonijnie łączyć naturalne ukształtowanie terenu z przemyślanym układem ścieżek. Stanowi on integralną część założenia pałacowego.

Park dzieli się na dwie główne części. Część przypałacowa obejmuje trawniki, alejki oraz gazony kwiatowe. Druga część prezentuje szpaler grabów w towarzystwie niewielkiego lasu. Wśród drzew widoczne są liczne pomniki przyrody.

Niektóre lipy i dęby pamiętają czasy budowy rezydencji. Najstarsze drzewa mają nawet 180 lat. Spacerując alejami można dostrzec staw, mostek i fragmenty dawnej oranżerii. Wszystkie te elementy budują nastrój spokoju i wyciszenia.

Zabudowania Gospodarcze

Na terenie majątku znajdują się liczne budynki gospodarcze. Wykonano je z charakterystycznej czerwonej cegły w stylu neogotyckim. Wśród nich odnajdziemy okazałą kuźnię, stajnię, oborę i cielętnik.

Zachował się także warsztat, hydrofornia oraz stodola. W majątku znajdował się młyn zbożowy użytkowany jeszcze w czasach PGR. Budynek elektrowni wiatrowej również przetrwał. Cieplarnia służyła do uprawy roślin ozdobnych.

Na terenie majątku znajdował się dworski dzwon. Zainstalowano go na dachu budynku inwentarskiego. Dzwon obwieszczał czas rozpoczęcia i zakończenia pracy. To interesujący element organizacji życia folwarcznego.

Mauzoleum Fischerów

Na północ od pałacu w lesie znajduje się Mauzoleum Fischerów. Zostało wybudowane na początku XX wieku wraz z otaczającym go cmentarzem. Przy budowie wykorzystano skłon wzniesienia w ten sposób, że można było swobodnie wchodzić do krypty grobowej i kaplicy.

W mauzoleum ostatni pochowany został Reinhold von Fischer. Jego metalowa trumna stanęła obok trumny jego pierwszej żony. W dniu pogrzebu Reinholda w pobliskim jeziorze zatopiony został jego admiralski jacht. To symboliczne zakończenie pewnej epoki.

Mauzoleum zostało zdewastowane w 1945 roku. Później kaplicę przystosowano na potrzeby kaplicy katolickiej parafii Leginy. Miejsce to zachowało historyczny charakter pomimo zmian funkcji.

Łężany: Lokalizacja i Jak Dojechać

Łężany to wieś położona na pograniczu Warmii i Mazur w gminie Reszel. Miejscowość znajduje się w powiecie kętrzyńskim w województwie warmińsko-mazurskim. Odległość od miasta Reszel wynosi około 9 kilometrów w kierunku południowym.

Wieś leży nieopodal malowniczych jezior. W pobliżu znajduje się Jezioro Widryńskie oraz Jezioro Legińskie. Ta lokalizacja nad wodą dodaje miejscu szczególnego uroku. Okoliczne jeziora zajmują łączną powierzchnię około 600 hektarów.

Dojazd do Łężan

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 590. To główna arteria komunikacyjna łącząca Łężany z innymi miejscowościami regionu. Dojazd z Reszla zajmuje około 10-15 minut samochodem. Z Olsztyna podróż trwa około godziny.

CZYTAJ  Metro w Paryżu: Jak kupić bilety? Ceny 2025

Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Reszlu. Stamtąd można dojechać autobusem lokalnym lub taksówką. Z większych miast jak Giżycko odległość wynosi około 35 kilometrów. Z Kętrzyna jest to około 20 kilometrów.

Dla turystów planujących zwiedzanie warto zaplanować dojazd samochodem. Umożliwi to zwiedzenie również okolicznych atrakcji. W okolicy znajdują się Leginy i Widryny. To kolejne ciekawe miejscowości warte odwiedzenia.

Informacje Praktyczne

Kod pocztowy Łężan to 11-440. Strefa numeracyjna telefoniczna wynosi 89. Tablice rejestracyjne dla tego obszaru to NKE. W 2011 roku wieś liczyła 323 mieszkańców. To największa wieś na terenie gminy Reszel.

Dzieci z Łężan korzystają ze Szkoły Podstawowej w Leginach. W Łężanach funkcjonuje Stacja Dydaktyczno-Badawcza Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Stacja prowadzi działalność badawczą i edukacyjną.

Łężany: Atrakcje Turystyczne i Co Warto Zobaczyć

Główną atrakcją Łężan jest niewątpliwie zespół pałacowo-parkowy. Obiekt zachował się w doskonałym stanie zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz. Urokliwe wnętrza pałacu stały się nie tak dawno planem filmowym filmu „Kamerdyner” Filipa Bajona.

Pałac jest obecnie siedzibą Centrum Edukacyjno-Konferencyjnego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Obiekt jest udostępniony do zwiedzania. Regularnie odbywają się tu wydarzenia kulturalne, koncerty kameralne i wystawy. Plenery fotograficzne przyciągają artystów.

Lista Zabytków w Łężanach

Legendy i Duchy Pałacu

Pałac w Łężanach od lat owiany jest aurą tajemnicy. Wśród mieszkańców okolicznych wsi krąży wiele opowieści o zjawiskach paranormalnych. Najczęściej powtarzana legenda mówi o dawnym właścicielu admirale Reinholdzie Fischerze.

Według relacji świadków w noc pełni księżyca w okolicy mauzoleum można dostrzec sylwetkę mężczyzny w mundurze marynarki. Kroczący powoli w stronę pałacu admirał ma towarzyszyć dwóm chartom. Miejscowi wierzą że Fischer dogląduje dawnego majątku.

W Złotej Sali pałacu widziano postać kobiety w długiej sukni stojącą przy oknie. Najbardziej zdumiewające zdarzenia miały miejsce 12 września w dniu śmierci admirała. Podczas kręcenia filmu samoczynnie włączył się gramofon. Przy wejściu do pałacu przewróciła się jedna ze świec mimo braku przeciągu.

Łężany: Stacja Badawczo-Dydaktyczna i Gospodarka

Na terenie majątku w Łężanach Uniwersytet Warmińsko-Mazurski utworzył Stację Badawczo-Dydaktyczną. Zajmuje powierzchnię około 2800 hektarów. Swoim zasięgiem obejmuje obszar na terenie dwóch gmin – Reszla i Kolna.

Poza pałacem i polami uprawnymi do Stacji należy sześć jezior. Dzięki nim prowadzona jest gospodarka rybacka. Jeziora zajmują obszar około 600 hektarów. To istotny element badawczy i gospodarczy majątku.

Działalność Badawcza i Edukacyjna

Stacja prowadzi badania nad odmianą wierzby krzewiastej odpornej na szkodniki. To istotny projekt z zakresu ochrony środowiska. Dodatkowo Stacja utworzyła na terenie gospodarstwa rybackiego sprzedaż narybku lina.

Udostępniła również jeziora rybakom umożliwiając rekreacyjne wędkowanie. W Łężanach prowadzone są też badania z zakresu łowiectwa. W ramach działalności edukacyjnej odbywają się praktyki studenckie.

Studenci z Wydziałów Rolniczego, Zootechnicznego i Rybactwa odbywają tu praktyki. Są to praktyki miesięczne i semestralne. Jednorazowo w Łężanach przebywa od 30 do 140 studentów.

Historia Rolniczego Zakładu Doświadczalnego

Rolniczy Zakład Doświadczalny w Łężanach utworzono w 1954 roku. Był jednym z pięciu zakładów Wyższej Szkoły Rolniczej. Dyrekcja zakładów znajdowała się w Olsztynie. Obok RZD Łężany podlegały jej inne zakłady w regionie.

W skład RZD Łężany wchodziły gospodarstwa rolne w Łężanach, Samławkach i Woli. Gospodarstwo rybackie z rybaczówkami znajdowało się w Łężanach, Leginach i Pilcu. W początkowym okresie RZD posiadało 1548 hektarów powierzchni ogólnej.

Później powierzchnia RZD zwiększyła się o przejęty w 1972 roku PGR Kocibórz. Znajdowała się tam gorzelnia. RZD Łężany funkcjonowało praktycznie do 1991 roku. W latach 1992-1999 działało jako przedsiębiorstwo rolnicze.

Łężany: Okoliczne Miejscowości i Atrakcje Regionu

W pobliżu Łężan znajduje się kilka interesujących miejscowości wartych odwiedzenia. Każda z nich posiada własny urok i historię. Połączenie zwiedzania tworzy kompletną trasę turystyczną po regionie Warmii i Mazur.

Reszel – Średniowieczne Miasto

Reszel leży około 9 kilometrów od Łężan. To zabytkowe miasteczko z przepięknym zamkiem krzyżackim. Zamek pochodzi z XIV wieku i jest doskonale zachowany. W mieście znajduje się również gotycki kościół oraz rynek z zabytkowymi kamienicami.

Reszel słynie z bogatej historii warmińskiej. Był siedzibą biskupów warmińskich. Warto zwiedzić muzeum zamkowe oraz spacerować średniowiecznymi uliczkami. Z Reszla można łatwo dotrzeć do innych atrakcji regionu.

Leginy i Jezioro Legińskie

Leginy to wieś położona między jeziorami Legińskim i Widryńskim. Leży na pograniczu Warmii i Mazur podobnie jak Łężany. Miejscowość oferuje doskonałe warunki do wypoczynku nad wodą. Jezioro Legińskie zajmuje powierzchnię 237 hektarów.

Maksymalna głębokość jeziora wynosi 37 metrów. To miejsce idealne dla wędkarzy i miłośników sportów wodnych. Widryńskie to kolejne jezioro w okolicy. Zajmuje 125 hektarów z maksymalną głębokością 27 metrów. Oba jeziora są częścią gospodarstwa rybackiego Stacji w Łężanach.

Widryny – Wieś nad Jeziorem

Widryny to wieś położona na granicy Warmii i Mazur w powiecie kętrzyńskim. Znajduje się 9 kilometrów od miasta Reszel. Już w 1369 roku była wzmiankowana w dokumentach historycznych. To pokazuje jak stara jest osada.

Wieś leży nad Jeziorem Widryńskim oferując malownicze widoki. To spokojna miejscowość idealna dla tych którzy szukają odpoczynku z dala od tłumów. Okoliczne tereny nadają się do wędrówek pieszych i rowerowych.

Święta Lipka – Barokowe Sanktuarium

W odległości około 15 kilometrów od Łężan znajduje się Święta Lipka. To jedno z najważniejszych sanktuariów maryjnych w Polsce. Barokowa bazylika zachwyca bogatym wystrojem. Słynie z koncertów organowych na zabytkowych organach.

Święta Lipka to obowiązkowy punkt na mapie Warmii. Sanktuarium przyciąga pielgrzymów i turystów z całego świata. Kompleks klasztorny otacza krużganki z wotami. To miejsce niezwykłej mocy duchowej i artystycznej piękności.

Łężany: Miejsce Warte Odwiedzenia

Łężany to wyjątkowe miejsce łączące historię, architekturę i naturę. Pałac w stylu neobarokowym zachował się w doskonałym stanie. Zespół pałacowo-parkowy stanowi jeden z najpiękniejszych przykładów rezydencji w regionie Warmii i Mazur.

Wieś oferuje wiele atrakcji dla odwiedzających. Od zwiedzania pałacu i parku po spacery nad jeziorami. Mauzoleum Fischerów i legendy o duchach dodają miejscu tajemniczego charakteru. Zabudowania gospodarcze pokazują dawną organizację życia folwarcznego.

Współczesne funkcje majątku jako centrum badawczo-dydaktycznego nadają mu nowy wymiar. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski dba o zachowanie dziedzictwa kulturowego. Jednocześnie rozwija działalność naukową i edukacyjną na tym terenie.

Położenie Łężan w pobliżu innych atrakcji Warmii czyni je idealnym punktem wypadowym. Reszel, Święta Lipka i jeziora regionu tworzą kompletną ofertę turystyczną. To miejsce gdzie historia spotyka się z teraźniejszością w harmonijny sposób.

Źródła